Inhoudsopgave
Een led lamp blijft branden of gloeit zwak na terwijl de schakelaar uit staat? Dan krijgt hij nog een kleine lekstroom: van het lampje in een verlichte schakelaar, van een dimmer, bewegingsmelder of slimme schakelaar zonder nul, van draden die lang naast elkaar lopen, of van een schakelaar die de nul onderbreekt. Alleen zo’n fout in de bedrading is gevaarlijk.
Nieuw is die stroom niet: hij liep al toen er gloeilampen in de fittingen zaten, maar die bleven zwart. Wie op led overstapte, kreeg er een verklikker van de installatie bij.
Zwak nagloeien of fel blijven branden: twee verschillende problemen
Dooft een ledlamp binnen twee tot tien seconden na het uitschakelen, dan loopt alleen de condensator in de driver leeg. Een probleem is het pas als de gloed de hele nacht blijft. Blijft de lamp op volle sterkte branden, dan onderbreekt de schakelaar de stroom niet meer, door een defect contact, een vastgelopen relais in een slimme schakelaar of een fout in de bedrading. Zet dan de groep in de meterkast uit en laat een erkend installateur kijken. De rest van dit artikel gaat over de zwakke gloed.
Waarom een led nagloeit en een gloeilamp niet
Een gloeidraad moet tot rond 2500 °C opwarmen om licht te geven, en daar gaat vrijwel al zijn vermogen in op. Loopt er 0,2 milliampère door een oude lamp van 60 W, dan wordt daarin minder dan een tiende milliwatt omgezet: de draad blijft koud en de lamp zwart, terwijl de stroom wel loopt.
In de voet van een ledlamp zit een driver met een condensator. Een heel kleine stroom laadt die in enkele seconden op; zodra de spanning de drempel van de leds haalt, lichten ze op tot de condensator leeg is, en het begint opnieuw. Vandaar de twee bekende beelden: een constante, heel zwakke gloed, of om de paar seconden een korte flits.
Dan is er het oog. De internationale verlichtingscommissie CIE legt het nachtzien, met de staafjes in het netvlies, onder 0,005 candela per vierkante meter: het niveau van een slaapkamer met de gordijnen dicht. Daarom valt dezelfde gloed om zeven uur ’s avonds niet op en om drie uur ’s nachts wel.
De vijf oorzaken van een led lamp die blijft branden
| Wat u ziet | Waarschijnlijke oorzaak | Gevaarlijk? | Oplossing |
|---|---|---|---|
| Stabiele gloed, een lampje in de schakelaar | Verlichte schakelaar | Nee | Schakelaar zonder lampje |
| Gloed of flitsen achter een dimmer, melder of slimme schakelaar | Toestel zonder nul dat zijn voeding door de lamp haalt | Nee | 3-draads uitvoering, andere lamp of compensator |
| Heel zwakke gloed, geen lampje, geen elektronica, lange leidingen | Lekstroom tussen draden naast elkaar | Nee | Andere lamp of compensator |
| Duidelijke gloed, soms op meerdere lichtpunten van de groep | Schakelaar in de nul in plaats van de fase | Ja | Installateur |
| Gloed hangt af van de stand van de twee wisselschakelaars | Wisseldraden verkeerd aangesloten, of de nul als wisseldraad | Ja, als de nul meedoet | Installateur |
Een verlichte schakelaar
Een oriëntatielampje, waarmee u de schakelaar in het donker vindt, brandt als de lamp uit is: het zit parallel over het contact en zijn stroom kan alleen via de lamp terug naar de nul. Een controlelampje brandt juist als de lamp aan is en geeft dit probleem nooit. De stroom is klein, Legrand geeft 2,4 mA op voor zijn ledsignaallampje van 230 V, maar genoeg voor een ledlamp van 5 of 9 W.
Een dimmer, melder of slimme schakelaar zonder nul
Zo’n toestel heeft altijd stroom nodig. Zonder nul in de inbouwdoos, zoals in veel oudere woningen, komt er een 2-draads uitvoering die haar voeding via de lamp haalt. De handleiding vraagt dan een minimale belasting: Legrand eist voor zijn melders 3 W, ofwel 0,013 A bij 230 V, en schrijft een compensator voor als de lamp bij het inschakelen langer dan twee minuten blijft branden. Daaronder volgen gloeien, knipperen of niet uitgaan. Die belasting rekent u uit met onze gids over de led dimmer, of over de bewegingsmelder voor uw lamp.
Lekstroom tussen draden die naast elkaar lopen
Twee geïsoleerde draden die meters lang naast elkaar in een buis liggen, vormen een kleine condensator, en wisselstroom komt daar doorheen. Legrand noemt die capacitieve koppeling in de fiche van zijn compensator als de reden waarom leds aan lange leidingen oplichten. De stroom is de spanning maal 2πfC, dus 230 V maal 314 maal de capaciteit.

Het gaat om tientallen tot enkele honderden microampère, honderden keren minder dan de ongeveer 80 milliampère van een brandende led van 9 W: meer dan 9 gedeeld door 230, omdat zijn driver een arbeidsfactor rond 0,5 heeft. Een wisselschakelaar is er typisch voor: de twee wisseldraden en de schakeldraad lopen over de hele lengte naast elkaar.
Een schakelaar die de nul onderbreekt
Zit de schakelaar in de nul, dan blijft het armatuur aan de fase hangen. Een kleine lekstroom naar aarde, via het filter van de driver of het metalen armatuur, laat de led dan gloeien. Een armatuur dat u spanningsloos waant, staat onder 230 V, ook als u de lamp eruit draait. Volgens NEN 1010 hoort een gewone schakelaar of wisselschakelaar de fase te onderbreken, nooit de nul. Wijst uw onderzoek hierop, laat de installatie dan door een erkend installateur herstellen.
Vier tests om de oorzaak te vinden, zonder iets open te schroeven
Doe ze in deze volgorde: elke test schakelt een groep oorzaken uit.
- Verplaats de lamp. Draai de gloeiende led, met de groep uit, in een armatuur aan een gewone schakelaar zonder lampje, en zet een andere led op zijn plaats. Gaat de gloed met de lamp mee, dan volstaat een andere lamp; blijft hij op dezelfde plek, dan zit het in de installatie. Hoe u de lamp eruit krijgt, leest u in onze uitleg over een lampje in een inbouwspot vervangen en, voor een fitting die vastzit, over fitting vervangen.
- Voeg belasting toe. Zet een tweede lamp in hetzelfde armatuur, of vervang de led even door een halogeenlamp of een led met meer vermogen. Is de gloed weg, dan is de reststroom te klein voor een normale belasting: u zit in een van de eerste drie gevallen, geen van alle gevaarlijk.
- Kijk naar de bediening. Een lampje in de schakelaar wijst op de eerste oorzaak, een dimmer, melder of slimme schakelaar op de tweede. Bij een wisselschakeling probeert u de vier combinaties van de twee schakelaars: gloeit de lamp maar bij een deel ervan, laat de schakeling dan nakijken.
- Zoek de fase met een contactloze spanningzoeker. Probeer de pen eerst bij een lichtpunt dat normaal werkt, en houd hem dan, met de schakelaar uit, bij het snoer van het armatuur. Reageert hij duidelijk, dan staat er vermoedelijk nog fase op: stop en bel een installateur. Zwijgt hij, dan bewijst dat niet dat de kring spanningsloos is.
Is een led lamp die zwak blijft branden gevaarlijk?
Led verlichting die zwak blijft branden, is in de eerste drie gevallen niet gevaarlijk: de stroom blijft onder een paar milliampère. Gevaarlijk zijn de schakelaar in de nul en de wisselschakeling met de nul als wisseldraad, omdat het armatuur onder spanning blijft terwijl u denkt dat het uit is. Ruikt u brandlucht, hoort u geknetter of voelt een fitting warm aan, zet dan meteen de groep uit en bel een erkend installateur.
Gaat er iets open, dan nooit onder spanning: de groep in de meterkast gaat uit, niet alleen de schakelaar. De werkregels voor vakmensen, NEN 3140 als aanvulling op NEN-EN 50110-1, laten de spanningsloosheid vaststellen op elke geleider, ook de nul, met een tweepolige spanningstester; een spanningzoeker met lampje volstaat niet. In een Nederlandse installatie is de fase bruin, de nul blauw, de schakeldraad zwart en de aarde geel-groen.
Wat kost een led die de hele nacht gloeit?
Weinig. Een capacitieve lekstroom is vrijwel geheel blindstroom, en een oriëntatielampje wordt opgegeven met 0,2 tot 0,7 W: hooguit zes kilowattuur per jaar, bij 30 cent per kWh nog geen twee euro. Slijtage is aannemelijk, maar niet aangetoond: de norm voor ledlampen met ingebouwde driver, NEN-EN-IEC 62612, bevestigt geen opgegeven levensduur en test het in- en uitschakelen, niet een driver die dag en nacht zwak wordt aangestuurd. Het sterkste argument blijft de slaapkamer: aan een stabiele gloed went het oog, aan een trage flits niet. Knippert de lamp juist als hij aan staat, lees dan ons artikel over een led lamp die knippert.
Oplossingen: van echte reparatie tot noodverband
De eerste drie nemen de oorzaak weg, de laatste twee omzeilen haar.
- Een schakelaar zonder lampje, voor een paar euro: het meest voorkomende geval is dan voorgoed opgelost.
- De fase laten schakelen, het enige antwoord op een schakelaar in de nul, en werk voor de installateur. Laat dan meteen een nul naar de schakelaardozen trekken: daarna kan er een 3-draads dimmer of slimme schakelaar komen. Ook een tweepolige schakelaar, die fase en nul samen onderbreekt, vraagt een nul in de doos.
- Een 3-draads toestel: is er een nul, dan haalt de uitvoering met nul van dezelfde dimmer of melder haar voeding niet meer door de lamp.
- Een andere lamp. Ons advies: een niet-dimbaar model of een lamp met meer vermogen verdraagt dezelfde lekstroom zonder op te lichten. Bij lekstroom in de leidingen is dat vaak de enige ingreep. Wat u op de verpakking leest, staat in onze gids om een led lamp te kiezen.
- Een compensator, ook led-bypass of dimstabilisator genoemd, die de installateur parallel aan een armatuur van de kring plaatst: één per bediening, voor lampen van 5 tot 300 W. Hij leidt de reststroom langs de led zonder hem weg te nemen, en verbruikt zelf tot 1,5 W. Ons standpunt: zinvol bij lekstroom in de leidingen of een verlichte schakelaar die moet blijven, nooit om een foute bedrading te maskeren.
Gaat het om één armatuur, dan is er een eenvoudigere weg: een armatuur met een eigen schakelaar. De stroom wordt dan onderbroken vlak voor de fitting, na de hele installatie, en er komt geen reststroom meer bij de lamp.

Bij de aankoop helpen drie punten: meer fittingen verdelen de reststroom, een opaalwitte diffuser spreidt een restgloed over een groot vlak, zoals bij de ronde platte plafondlamp van 25 cm, en met een E27- of GU10-fitting probeert u in dertig seconden een andere lamp. Bij geïntegreerde led moet de oorzaak in de installatie worden aangepakt.
Veelgestelde vragen over een led lamp die blijft branden
Waarom blijft een led lamp branden?
Omdat er nog een kleine stroom door de lamp loopt terwijl de schakelaar uit staat: van een verlichte schakelaar, een dimmer of melder zonder nul, of van draden die lang naast elkaar lopen. Een gloeilamp merkte die paar tienden milliampère niet op, een led wel.
Wat kan ik doen als mijn lamp niet meer uitgaat?
Brandt de lamp op volle sterkte door, zet dan de groep in de meterkast uit en laat een erkend installateur de schakelaar en de bedrading nakijken. Bij een zwakke gloed lost een schakelaar zonder lampje, een 3-draads toestel of een andere lamp het meestal op.
Is een led lamp die zwak blijft branden gevaarlijk?
Meestal niet: de stroom is kleiner dan een paar milliampère en er is niets defect. Gevaarlijk is een schakelaar die de nul onderbreekt in plaats van de fase, want dan blijft het armatuur onder 230 V. Herstellen is werk voor een installateur.
Wat doet een led compensator of dimstabilisator?
Hij komt parallel aan het armatuur en vangt de reststroom op, zodat die niet meer door de led loopt. Hij neemt de oorzaak niet weg en verbruikt zelf tot 1,5 W. Laat hem door een installateur plaatsen, nooit om een fout in de bedrading te verbergen.
Kost een led lamp die zwak blijft branden stroom?
Bijna niets. Een capacitieve lekstroom is vrijwel geheel blindstroom, en een oriëntatielampje in een schakelaar vraagt 0,2 tot 0,7 W, hooguit zes kilowattuur per jaar. De hinder in de slaapkamer is een betere reden om het op te lossen.
Mijn ledstrip blijft zwak branden, is dat dezelfde oorzaak?
Vaak wel, met één verschil: de reststroom laadt de condensator in de voeding van de strip op, die daarna de hele strip laat oplichten. De oplossingen zijn dezelfde als voor een lamp.
Bronnen
- NEN 1010, Elektrische installaties voor laagspanning: de enkelpolige schakelaar onderbreekt de fase. NEN
- NEN 3140, Bedrijfsvoering van elektrische installaties, laagspanning, aanvulling op NEN-EN 50110-1: spanningsloosheid vaststellen. NEN
- Compensator, technische fiche F02436FR/02 (capacitieve koppeling over lange leidingen, 2-draads bedieningen), en bewegingsmelders, handleiding LE09811AB (minimale belasting van 3 W). Legrand
- Scotopisch zien, International Lighting Vocabulary, term 17-22-017. Commission Internationale de l’Éclairage (CIE)
- NEN-EN-IEC 62612, ledlampen met ingebouwde voorschakelapparatuur: lichtstroombehoud en duurproeven. NEN
Gerelateerde producten


