Inhoudsopgave
Een led lamp die knippert, zit meestal los, is versleten of heeft een goedkope driver. Daarna komen een dimmer die niet bij led past en een schakelaar met controlelampje. Het knipperen zelf is niet gevaarlijk, maar brandlucht, geknetter, een warme fitting of meerdere lampen die tegelijk knipperen betekenen: groep uit en een installateur bellen.
De oorzaak vindt u snel als u in de goede volgorde zoekt: eerst de lamp, dan het armatuur, pas daarna de installatie. Hieronder de signalen van gevaar, elke oorzaak, de ledplafondlamp en zijn driver, de Europese regels voor flikkering, een stroomschema en een tabel met tien symptomen.
Is een led lamp die knippert gevaarlijk?
Het knipperen is een symptoom. Een goedkope ledlamp die flikkert, vermoeit de ogen maar veroorzaakt geen brand. Een los contact dat warm wordt in een lasdoos kan wel vonken geven en de isolatie aantasten.
Wanneer u de stroom uitschakelt
Schakel in de meterkast de installatieautomaat van de groep uit, of de hoofdschakelaar als u de groep niet kent, en gebruik het lichtpunt niet meer tot een installateur is geweest, bij:
- brandlucht of de geur van warm plastic bij lamp, schakelaar of plafond;
- geknetter uit schakelaar, fitting of centraaldoos;
- een fitting of schakelaar die warm aanvoelt, zwarte plekken of vervormd plastic;
- vonken, of een installatieautomaat of aardlekschakelaar die afslaat;
- meerdere lampen in verschillende ruimtes die tegelijk knipperen of zwakker worden.
Zoek de oorzaak dan niet zelf en open nooit de meterkast: dat is werk voor een erkend installateur. De meeste gevallen zijn wel hinderlijk maar niet gevaarlijk, zoals een ledlamp die gloeit als hij uit staat of flikkert op een dimmer. Eén regel geldt altijd: voordat u een lamp losdraait of een schakelaar aanraakt, schakelt u de groep uit en controleert u met een tweepolige spanningstester dat er geen spanning meer is. Een schakelaar op “uit” is niet genoeg.
Oorzaken in de lamp zelf
Begin bij de lamp. Zet met de groep uit een nieuwe, goede lamp met dezelfde fitting in. Is het knipperen weg, dan was de lamp de oorzaak; probeer haar ter controle in een ander armatuur. Blijft het, zoek dan verder.
Een goedkope ledlamp
Het net levert wisselstroom, leds hebben gelijkstroom nodig. In de voet van elke ledlamp zit daarom een driver die de stroom gelijkricht en afvlakt, en het licht volgt die stroom precies. Is de driver karig, dan golft het licht honderd keer per seconde mee, de frequentie die het Franse gezondheidsagentschap Anses in verlichting het vaakst meet. In de metingen die Anses verzamelde, had ongeveer 43 % van de ledlampen voor thuisgebruik een modulatie van meer dan 15 % bij 100 Hz. U ziet dan onrustig licht of een stroboscoopeffect als er iets beweegt. Film de lamp met uw telefoon: donkere banden over het scherm wijzen op sterk schommelend licht. De oplossing is een betere lamp.
Einde levensduur en oververhitting
Bij een ledlamp verslijt meestal de driver: de lamp gaat trager aan, knippert af en toe en dooft. Een spaarlamp start moeizaam en wordt zwart aan de voet; lever haar in bij een inzamelpunt, want ze bevat kwik. Gaat een ledlamp na een tijdje uit en springt ze weer aan, dan grijpt haar thermische beveiliging in, in een gesloten bol of een slecht geventileerde spot. Ons advies: neem daar een lamp die geschikt is voor gesloten armaturen, en blijf onder het maximale vermogen van de lamphouder.
Een los zittende lamp of een versleten fitting
Een iets losgedraaide lamp geleidt slecht: het licht hapert als u loopt of een deur dichtslaat. In een E27- of E14-fitting drukt het metalen lipje onderin na verloop van tijd niet meer genoeg, en een GU10-lamp moet echt een kwartslag vastzitten. Blijft het lipje van een E27- of E14-fitting plat, of is de fitting verkleurd, dan kunt u een fitting vervangen zonder de hele lamp weg te doen. Een halogeentransformator van 12 volt kan een ledlamp van enkele watt laten knipperen, omdat die onder zijn minimale belasting blijft. Zit zo’n lampje in het plafond, dan staat in onze uitleg over een lampje in een inbouwspot vervangen hoe u erbij komt. Welke lamphouder u heeft, leest u in onze gids over de fitting van een lamp. Is de fitting zwart of gesmolten, laat hem vervangen.
Oorzaken in de installatie
Een dimmer die niet bij led past
Een ledlamp flikkert, zoemt of gaat te vroeg uit als hij niet dimbaar is, als de dimmer niet voor led gemaakt is, of als het totale vermogen onder het minimum van de dimmer zakt, typisch na de overstap van halogeen naar led. De oplossingen staan in onze gids over de led dimmer. De Europese grenzen voor flikkering gelden bij vollast: flikkert een dimbare lamp alleen op de laagste stand, zet de minimumstand van de dimmer dan iets hoger.
De ledlamp gloeit of knippert als hij uit staat
Dat is het teken van een schakelaar met controlelampje. Het lampje krijgt een kleine stroom die ook in de stand “uit” door de lamp loopt. De elektronica van een ledlamp spaart die stroom op, licht even op, loopt leeg en begint opnieuw. Hetzelfde gebeurt met een bewegingsmelder of slimme schakelaar zonder nul, en soms met de verlichte drukknoppen van een impulsschakelaar. De oplossingen: een schakelaar zonder lampje, een melder op de nul als er een nul in de doos zit, of een compensator, ook wel led-bypass genoemd, bij het armatuur tussen nul en schakeldraad.
Een installatie volgens NEN 1010, of in België volgens het AREI, onderbreekt met de schakelaar de fase. Onderbreekt de schakelaar de nul, dan blijft de fitting onder spanning: de lamp kan gloeien, en de fitting is gevaarlijk bij het vervangen. Alleen een installateur kan dit vaststellen en herstellen.
Een los contact in de bedrading
Zit de lamp vast, dan kan het losse contact verderop zitten: een klem achter de schakelaar, een lasklem in de centraaldoos, een beschadigde draad. Het licht hapert dan als u de schakelaar aanraakt. Met de groep uit kunt u de klemmen van het armatuur natrekken; onze gids om een lamp aan te sluiten geeft de handelingen. Ziet u een zwarte draad of gesmolten plastic, of komt het terug, laat dan een installateur komen.
Spanningsschommelingen: de groep, de nul of het net
Wordt het licht even zwakker als de wasmachine aanslaat? De spanning zakt dan kort, en een goedkope ledlamp vertaalt dat in knipperen. Een duidelijke, herhaalde dip wijst op een zwaar belaste groep of een vermoeide verbinding; zie ons artikel hoeveel lampen per groep. Raakt het hele huis, of branden sommige lampen plots feller terwijl apparaten uitvallen, denk dan aan de nul: een losse nul geeft sommige lampen minder dan 230 volt en andere meer. Schakel de hoofdschakelaar uit en bel een erkend installateur. Merken de buren hetzelfde, bel dan de netbeheerder van uw regio.
Ledplafondlamp knippert: de driver
Een plafondlamp met geïntegreerde led heeft geen lamp om te vervangen: de leds krijgen hun stroom van een driver in de voet of de behuizing. Knippert zo’n lamp terwijl de installatie in orde is, verdenk dan eerst hem: de lamp heeft seconden nodig om aan te gaan, knippert steeds vaker als ze warm is, of flikkert alleen op een dimmer omdat de driver niet dimbaar is. Knippert maar een deel van de leds, dan kan de ledmodule defect zijn. Een nieuwe driver moet dezelfde uitgangswaarden hebben als op het etiket: stroom in milliampère, spanningsbereik en vermogen. Laat het aan een installateur over als u twijfelt, en kijk eerst naar de garantie.
Flikkering van led: wat de Europese regels zeggen
Flikkering ziet u in een stilstaand beeld, het stroboscopisch effect als er iets beweegt. Sinds 1 september 2021 begrenst Verordening (EU) 2019/2020 beide bij ledlampen op netspanning:
| Maat | Wat ze meet | Waarde 1 betekent | Grens bij vollast |
|---|---|---|---|
| Pst LM | Zichtbare flikkering | 50 % kans dat de gemiddelde waarnemer haar ziet | Hoogstens 1,0 |
| SVM | Stroboscopisch effect | Zichtbaarheidsdrempel voor de gemiddelde waarnemer | Hoogstens 0,9, sinds 1 september 2024 hoogstens 0,4 |
Een conforme lamp mag bij vol vermogen dus niet zichtbaar flikkeren, maar de grenzen gelden niet voor een gedimde lamp, en nog niet voor los verkochte voorschakelapparatuur. In 1989 kwamen hoofdpijn en vermoeide ogen in kantoren onder fluorescentiebuizen op een hoogfrequent voorschakelapparaat gemiddeld meer dan half zo vaak voor als onder buizen die op 100 Hz schommelden (Wilkins et al., 1989). Ons advies: vervang een flikkerende ledlamp meteen waar gelezen of gewerkt wordt, en in de kinderkamer.
Bij de aankoop staan Pst LM en SVM op het productinformatieblad, via de QR-code op het energielabel, volgens Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/2015: hoe verder onder 1, hoe stabieler. Neem achter een dimmer een dimbare lamp en een leddimmer. Lumen en kleurtemperatuur leest u in onze gids om een led lamp te kiezen en in onze lumen watt tabel. Onder onze plafondlampen staan modellen met geïntegreerde led en met een fitting, zoals de ronde opbouwspot van aluminium voor een GU10-ledlamp van maximaal 10 W.
Stap voor stap de oorzaak vinden
Volg het stroomschema en werk altijd met de groep uit.
| Wat u ziet | Waarschijnlijke oorzaak | Wat te doen |
|---|---|---|
| Flitsen als de lamp uit staat | Verlichte schakelaar, melder zonder nul | Schakelaar zonder lampje, compensator |
| Zwak gloeien als de lamp uit staat | Reststroom of schakelaar in de nul | Idem, bedrading laten controleren |
| Flikkeren op een dimmer | Lamp of dimmer niet geschikt | Dimbare lamp, leddimmer |
| Haperen bij lopen of deurslaan | Losse lamp of los contact | Vastdraaien, klemmen laten nakijken |
| Snelle flikkering vanaf het aanzetten | Karige driver | Betere lamp |
| Knippert en dooft na jaren | Einde levensduur | Lamp of driver vervangen |
| Gaat uit en weer aan | Oververhitting | Lamp voor gesloten armaturen |
| Zakt weg als een apparaat aanslaat | Spanningsdip | Groep laten nakijken |
| Meerdere ruimtes, feller of zwakker | Slechte nul of net | Hoofdschakelaar uit, installateur |
| Met geur, warmte of geknetter | Warme verbinding | Groep uit, installateur |
Wanneer belt u een installateur?
Een lamp vervangen of een verlichte schakelaar vervangen kan een voorzichtige klusser zelf. Bel een erkend installateur, in België een erkend elektricien, bij een signaal van gevaar, bij meerdere lampen die tegelijk knipperen, bij twijfel over de bedrading, bij een probleem dat terugkomt en voor alles in de meterkast. Noteer vooraf welke lamp, sinds wanneer, aan of uit en met of zonder dimmer.
Veelgestelde vragen over een led lamp die knippert
Wat doet u als een led lamp flikkert?
Schakel de groep uit, controleer dat er geen spanning meer is en draai de lamp vast. Knippert hij nog, zet dan een nieuwe, goede ledlamp in en probeer de oude in een andere lamp. Achter een dimmer controleert u of lamp en dimmer bij elkaar passen.
Waarom flikkert mijn led lamp zonder dimmer?
Meestal door een goedkope driver in de lamp, een lamp aan het einde van haar levensduur of een los contact in de fitting of de aansluiting. Knippert hij ook als hij uit staat, dan zit er vaak een verlichte schakelaar of een melder zonder nul op.
Waarom knipperen mijn ledlampen allemaal tegelijk?
Dan ligt de oorzaak in de installatie of op het net: een zwaar apparaat dat opstart, een losse verbinding of een slechte nul. Vallen ook apparaten uit, schakel dan de hoofdschakelaar uit en bel een erkend installateur. Hebben de buren hetzelfde, bel dan uw netbeheerder.
Hoe weet je of een LED lamp kapot is?
Een versleten ledlamp gaat trager aan, knippert af en toe en dooft uiteindelijk. Draai haar in een armatuur dat zeker werkt: knippert ze daar ook, dan is de lamp kapot. Brandt ze daar stabiel, zoek dan in de fitting, de schakelaar of de bedrading.
Is een knipperende led lamp gevaarlijk?
Het knipperen zelf niet. Brandlucht, geknetter, een warme fitting of schakelaar en vonken wijzen wel op een verbinding die warm wordt. Schakel dan de groep uit, gebruik de lamp niet meer en laat een erkend installateur kijken.
Waarom gloeit mijn ledlamp als hij uit staat?
Er loopt nog een kleine stroom door de lamp, van het lampje in een verlichte schakelaar of van een melder of slimme schakelaar zonder nul. Een schakelaar zonder lampje, een apparaat op de nul of een compensator bij het armatuur lost het op.
Bronnen
- Verordening (EU) 2019/2020 van de Commissie van 1 oktober 2019, ecologisch ontwerp van lichtbronnen, bijlage II (flikkering en stroboscopisch effect), gewijzigd bij Verordening (EU) 2021/341, en Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/2015, energie-etikettering van lichtbronnen. EUR-Lex
- Effets sur la santé humaine et sur l’environnement des systèmes utilisant des diodes électroluminescentes (LED), 2019. Anses
- Wilkins A. J., Nimmo-Smith I., Slater A. I., Bedocs L., Fluorescent lighting, headaches and eyestrain, Lighting Research and Technology, 1989, vol. 21.
- NEN 1010, Elektrische installaties voor laagspanning. NEN
- Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties (AREI). Belgische overheid
Gerelateerde producten
Ronde plafondspot in aluminium, wit, grijs of zwart
Plafondlamp LED ring terracotta, 3 maten
Zwarte plafondlamp met verstelbare spots, minimalistische balk
Ontdek ook
Sfeerverlichting: drie instellingen die het echt doen, kamer voor kamer
Lampje inbouwspot vervangen: zo haalt u het eruit, ook zonder veerring
Veranda verlichting: de juiste lamp onder glas, zonder zwarte spiegel 's avonds
