Inhoudsopgave
De CRI-waarde, ook kleurweergave-index of Ra genoemd, geeft op een schaal tot 100 aan hoe getrouw een lamp kleuren weergeeft. Het getal op de doos is wel een gemiddelde van acht gedempte testkleuren: verzadigd rood en groen tellen niet mee. Kies CRI 90 overal waar u een kleur beoordeelt.
Twee ledlampen naast elkaar: hetzelfde vermogen, hetzelfde warmwit, dezelfde prijs. Onder de eerste wordt uw bordeauxrode bank bruin, onder de tweede blijft hij rood. Het verschil staat in kleine letters op de doos: hieronder wat dat getal meet, wat niet, en waar u het vindt.
Wat de kleurweergave-index meet
Het principe: men belicht genormeerde kleurstalen met de lamp die getest wordt en met een referentiebron, en meet het verschil. Geen verschil, dan is de index 100; hoe groter het verschil, hoe lager het getal. De methode staat in CIE 13.3-1995.
De referentie heeft altijd dezelfde kleurtemperatuur als de lamp: onder 5.000 K een zwarte straler, licht van het type gloeidraad, daarboven nagebootst daglicht. Daardoor zegt de CRI niets over de tint van het licht. Een heel gele lamp kan 95 halen, een heel witte lamp 80. Of u warmwit of koelwit kiest, is een aparte keuze in kelvin, uitgelegd in onze gids over kleurtemperatuur.
Elk staal krijgt een eigen cijfer, R1, R2, R3 enzovoort: 100 min 4,6 keer het gemeten kleurverschil. De Ra op de verpakking is het gemiddelde van de eerste acht, en alleen van die acht; zo definieert ook de Europese ecodesignverordening de CRI. Nog een vuistregel: een verschil van ongeveer 5 punten is zo goed als het kleinste verschil dat het oog tussen twee lichtbronnen ziet. CRI 82 en CRI 85 zijn voor u dezelfde lamp.
R9 en bladgroen: wat het gemiddelde niet meetelt
De methode kent veertien kleurstalen. Alleen de eerste acht, gedempte middentinten, tellen mee; de zes lastige kleuren niet.
| Kleurstaal | Wat het voorstelt | Telt mee in de CRI op de doos? |
|---|---|---|
| R1 tot R8 | Acht middentinten, over de hele kleurencirkel | Ja, de CRI is hun gemiddelde |
| R9 | Verzadigd rood | Nee |
| R10, R11, R12 | Verzadigd geel, groen en blauw | Nee |
| R13 | Lichte huidskleur | Nee |
| R14 | Bladgroen | Nee |
Het rood van uw fauteuil, het groen van een plant of een olijfgroene muur, uw eigen gezicht in de spiegel: een lamp kan ze alle drie slecht weergeven en toch volkomen legaal 80 vermelden, omdat de acht middentinten wel kloppen. Dat is geen truc van een fabrikant, het is de definitie van de index.
Voor led- en oledlampen moet de leverancier de R9-waarde wel apart opgeven, in het productinformatieblad in de Europese databank EPREL. Het ontbrekende getal is dus openbaar, maar bijna niemand kijkt ernaar. Wij hebben vijftig van die bladen willekeurig gekozen en op 16 en 17 oktober 2026 nagelezen; 48 waren openbaar en volledig.
| Opgegeven CRI | Bladen | Laagste R9 | Hoogste R9 | Mediaan R9 |
|---|---|---|---|---|
| 80 | 27 | -9 | 80 | 4 |
| 81 tot 89 | 11 | -3 | 23 | 10 |
| 90 en hoger | 8 | 7 | 80 | 50 |

Bij de lampen met precies 80 is de mediane R9 maar 4: de helft geeft verzadigd rood nauwelijks weer, en acht zakken tot nul of lager. Toch meldt een van hen, met dezelfde 80 op het etiket, een R9 van 80. Op een rode stof is dat verschil groot, en op de doos ziet u er niets van. Vanaf CRI 90 stijgt de mediaan naar 50, maar één blad meldt nog 7. Een hoge CRI maakt een goede R9 waarschijnlijk, nooit zeker: telt rood bij u, zoek het getal dan op.
Voor groen bestaat zo’n verplicht getal niet. Daarom verandert dezelfde groene muur van karakter van de ene lamp op de andere, zoals onze gids welke kleur past bij groen laat zien.
CRI 80, 90 of 95: wat u ziet en waar het telt
De ondergrens van 80 is een wettelijke eis. De Europese ecodesignverordening voor lichtbronnen schrijft sinds 1 september 2021 een CRI van minstens 80 voor. Uitzonderingen zijn hogedrukgasontladingslampen boven 4.000 lumen en lampen voor buiten, de industrie of andere toepassingen waar de verlichtingsnormen minder toelaten, als dat duidelijk op de verpakking staat. Een gewone lamp voor in huis haalt dus minstens 80, en de echte keuze is die tussen 80 en 90.
| CRI op de doos | Wat u ziet | Waar het volstaat |
|---|---|---|
| 80 tot 84 | Pastel en neutrale tinten kloppen; rood dooft uit, warm hout trekt naar grijs, groentinten lijken op elkaar | Gang, trap, berging, garage |
| 85 tot 89 | Een zichtbare stap op een stof of een gekleurde muur | Slaapkamer, woonkamer met lichte muren |
| 90 tot 94 | Rood blijft rood, een huid blijft geloofwaardig, vlees en groente tonen hun echte kleur | Kledingkast, aanrecht, badkamerspiegel, kamer met een sterke kleur |
| 95 en hoger | Nauwelijks verschil met 90, behalve bij twee nuances vlak naast elkaar | Atelier, naaien, schilderen |
Onze lezing: van 80 naar 90 verandert de kamer, van 90 naar 95 verandert een handeling. De goede vraag is dus niet welke CRI bij een kamer hoort, maar of u er een kleur beoordeelt. In een gang ziet u een drempel, voor de spiegel een huid. En wie een slaapkamer in een rustige tint verft, beoordeelt ’s avonds ook een kleur: wat warm licht met zulke tinten doet, leest u in onze gids over rustgevende kleuren voor de slaapkamer.

In een kledingkast is de klassieke fout meer vermogen in plaats van meer kwaliteit: een fel verlichte kast op CRI 80 zegt u nog steeds niet of de trui olijfgroen of kaki is, zie onze gids over kledingkast verlichting. Bij een kunstwerk blijft de hoeveelheid licht bescheiden om de pigmenten te sparen, dus telt de kwaliteit des te meer; de afstanden staan in onze gids over schilderij verlichting. En de ruggen van boeken vormen een kleurenwaaier die een middelmatige CRI tot een doffe band maakt, het vertrekpunt van onze gids over boekenkast verlichting.
Boven een aanrecht telt de armatuur even zwaar als de lichtbron. Een doorlopende lijn boven het werkblad, zoals onze led hanglampen met lichtbalk, verlicht de snijplank zonder dat uw bovenlijf er schaduw op werpt. De hanglamp met ledlichtbalk van 118 cm op deze pagina geeft 3.640 lumen bij CRI 90, in 3.000 of 4.000 K. Boven de eettafel van een kamer met een diepe muurkleur doet de kroonluchter met vierkant ledkader van 80 x 80 cm hetzelfde, met CRI 90 in warmwit.
De CRI aflezen op de doos en in EPREL
Op de verpakking van een losse lamp is de kleurweergave-index verplicht, afgerond op een geheel getal. U vindt hem in twee vormen.
- Voluit. CRI 90 en Ra 90 betekenen hetzelfde.
- Als code van drie cijfers. In 827, 930 of 940 geeft het eerste cijfer de tientallen van de CRI en geven de twee volgende de kleurtemperatuur in honderden kelvin. 830 betekent CRI 80 tot 89 bij 3.000 K, 940 CRI 90 tot 99 bij 4.000 K. Die code is een gewoonte van de lampenindustrie, geen wettelijke vermelding.
Bij een armatuur met ingebouwde led staat de lichtbron niet los op een doos, maar ook zij staat in EPREL. Het energielabel op de doos van een losse lamp draagt een QR-code die naar het blad leidt. Daar staan de kleurweergave-index, voor led en oled de R9-waarde, de nuttige lichtstroom en het vermogen in gebruiksstand. Scan de code in de winkel of zoek op het registratienummer: zo vergelijkt u twee lampen met CRI 80 op het enige getal dat ze onderscheidt. De andere gegevens op de verpakking leest u in onze gids om een led lamp te kiezen.
Verbruikt een hoge CRI meer stroom?
Een beetje. Een witte led is een blauwe chip met een fosfor die een deel van het blauw omzet in geel. Het mengsel oogt wit, maar mist diep rood, en dat drukt de R9. Om dat te herstellen voegt de fabrikant een fosfor toe die boven 650 nanometer straalt, waar het oog nog maar ongeveer een tiende zo gevoelig is als in het groen. Het spectrum wordt beter, het rendement daalt. Aan de grens die op een armatuur staat, verandert dat niets: daarvoor telt het echte wattage van de lamp, en een ledlamp blijft er ver onder.
De ecodesignverordening zet dat compromis in een getal: het maximaal toegelaten vermogen voor een gegeven lichtstroom wordt vermenigvuldigd met de CRI plus 80, gedeeld door 160. Bij CRI 80 is die factor 1,00, bij CRI 90 1,06: de regels staan een lamp met CRI 90 ongeveer 6 % meer verbruik toe voor dezelfde lichtstroom. Een onafhankelijke meting van het werkelijke verschil in lumen per watt vonden wij niet. Vergelijk dus zelf de nuttige lichtstroom gedeeld door het vermogen op twee EPREL-bladen, met onze lumen watt tabel als hulp, en bepaal eerst hoeveel lumen uw kamer nodig heeft.
Onze methode in drie vragen
- Beoordeel ik hier een kleur? Zo niet, dan volstaat CRI 80 en gaat uw budget naar lumen of naar meer lichtpunten.
- Welke kleur precies? Voor rood, warm hout of een huid vraagt u ook de R9. Voor groen kiest u minstens 90.
- Staat het getal ergens? Ons advies: vindt u de waarde niet op de verpakking, de productpagina of in EPREL, ga dan uit van 80.
Veelgestelde vragen over de CRI-waarde
Wat is een CRI waarde?
De CRI-waarde, of kleurweergave-index, geeft op een schaal tot 100 aan hoe getrouw een lamp de kleuren van voorwerpen weergeeft, vergeleken met een referentiebron van dezelfde kleurtemperatuur. Het getal is het gemiddelde van acht gedempte testkleuren; verzadigd rood en groen tellen niet mee.
Wat betekent een CRI-waarde van 90?
Dat de lamp de acht testkleuren gemiddeld zeer dicht bij de referentie weergeeft: rood blijft rood, warm hout houdt zijn warmte, een huid oogt natuurlijk. Het verschil met CRI 80 ziet u met het blote oog. Een goede weergave van verzadigd rood is waarschijnlijk, niet zeker: controleer de R9-waarde in EPREL.
Waar staat CRI voor?
CRI staat voor Color Rendering Index, in het Nederlands kleurweergave-index. Op verpakkingen staat ook Ra, de technische naam van de algemene index: CRI 90 en Ra 90 betekenen hetzelfde. In een lampcode als 930 geeft het eerste cijfer de tientallen van de CRI.
Geeft licht van 4000 K kleuren beter weer dan 3000 K?
Nee. De kleurtemperatuur bepaalt de tint van het licht, de CRI hoe getrouw dat licht kleuren toont. De index vergelijkt de lamp altijd met een referentie van dezelfde kleurtemperatuur, dus de twee staan los van elkaar. Een warmwitte lamp met CRI 90 toont kleuren beter dan een koelwitte met CRI 80.
Hoe vind ik de CRI van een lamp die al in de fitting zit?
Kijk eerst op de lamp zelf: soms staat de waarde erop, of een code als 830. Staat er niets, zoek dan het typenummer op in de Europese databank EPREL: het productinformatieblad geeft de CRI en, voor led, de R9-waarde. Vindt u niets, ga dan uit van 80, de wettelijke ondergrens.
Verbruikt een lamp met een hoge CRI meer stroom?
Een beetje. Voor beter rood straalt de led meer licht uit boven 650 nanometer, waar het oog weinig gevoelig is. De Europese ecodesignverordening staat een lamp met CRI 90 daarom ongeveer 6 % meer vermogen toe dan een lamp met CRI 80, voor dezelfde lichtstroom. Op de rekening van een woning blijft dat klein.
Bronnen
- CIE 13.3-1995, Method of Measuring and Specifying Colour Rendering Properties of Light Sources: acht teststalen voor de algemene index Ra en zes aanvullende, van verzadigd rood tot bladgroen. Internationale Commissie voor Verlichtingskunde (CIE)
- Verordening (EU) 2019/2020 inzake ecologisch ontwerp van lichtbronnen: artikel 2 (CRI als gemiddelde van R1 tot R8), bijlage II, tabel 4 (CRI van minstens 80 sinds 1 september 2021, met uitzonderingen), punt 3 (CRI op de verpakking) en CRI-factor (CRI + 80) / 160. Publicatieblad van de Europese Unie
- Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/2015 over de energie-etikettering van lichtbronnen, bijlage V, tabel 3: productinformatieblad met kleurweergave-index en R9-waarde voor led en oled; vijftig bladen uit EPREL nagelezen op 16 en 17 oktober 2026. Europese Commissie
- Kleurweergave-index: referentiebron onder en boven 5.000 K, factor 4,6, verschil van 5 punten als kleinste waargenomen verschil; lichtkleurcode van drie cijfers. Wikipedia (Nederlandstalige, Engelstalige, Franstalige en Duitstalige artikelen)
- Ooggevoeligheidskromme V(λ) voor dagzicht: ongeveer 0,11 bij 650 nm tegenover 1 bij 555 nm. Internationale Commissie voor Verlichtingskunde (CIE)
Gerelateerde producten


