Inhoudsopgave
Voor goede kledingkastverlichting kiest u eerst lampen met een hoge kleurweergave-index, minimaal Ra 90, in warmwit 3000 K of neutraalwit 4000 K. Reken op ongeveer 600 lumen per vierkante meter en verdeel het licht over de zijkanten en boven de roede, nooit over één punt midden aan het plafond.
Een slecht verlichte kast herkent u niet aan het donker: u merkt het ’s ochtends buiten, wanneer de trui die binnen marineblauw leek gewoon zwart blijkt. Dat is een lichtprobleem, geen opbergprobleem. Deze gids begint daarom bij wat vrijwel niemand meet, de kleurweergave en de slagschaduw, en gaat daarna verder met het aantal lumen, de plaatsing en de oplossingen zonder stopcontact.
Waarom u in de kast de verkeerde kleur kiest
Twee gebreken verklaren bijna elke misgreep, en geen lost u op met een fellere lamp.
Het licht geeft de kleuren niet terug
Wit licht bevat niet vanzelf alle golflengten van het spectrum. Ontbreekt diep rood of blauw in de lamp, dan ontbreekt het ook op de stof: een kleur kan niet worden teruggekaatst als zij niet is uitgestraald. Twee kledingstukken die onder uw plafondlamp identiek lijken, lopen in het daglicht zichtbaar uiteen. Kleurdeskundigen noemen dat verschijnsel metamerie.
Slagschaduw op de planken
Eén lichtpunt midden aan het plafond werpt de schaduw van de planken op wat erop ligt, en die van uzelf op de roede zodra u uw arm uitsteekt. De onderste stapels blijven donker, de achterste rij in een diepe kast ook. Het oog beoordeelt dan een tint die donkerder en doffer is dan hij werkelijk is. Dezelfde teleurstelling wacht u op een muur in een gang zonder raam: hoe u die kleur kiest, leest u in onze gids over gang verven. In een kamer met een hoge nok speelt hetzelfde op grote schaal, want één lamp bovenin bereikt de vloer nauwelijks nog: zie onze gids over verlichting hoog schuin plafond.
Groen en blauw zijn het wispelturigst: legergroen slaat om naar bruin onder te warm licht, saliegroen vergrijst onder te koud licht. Onze gids over welke kleur past bij groen laat zien hoe sterk juist die familie met de lichtbron meebeweegt.
Kleurweergave-index: het getal dat beslist
De kleurweergave-index, afgekort Ra of CRI, vergelijkt op een schaal tot 100 hoe trouw een lamp een reeks testkleuren weergeeft ten opzichte van een referentielicht. Hij komt van de Internationale Commissie voor Verlichtingskunde, die het gemiddelde van acht testkleuren in middentinten aanhoudt.
| Ra | Wat u in de kast ziet | Waar u het tegenkomt |
|---|---|---|
| 80 | Heldere tinten kloppen, donkere lopen door elkaar: marineblauw tegen zwart, chocoladebruin tegen donkergroen | Europese wettelijke ondergrens sinds 2021 |
| 90 | Donkere tinten laten zich scheiden, beige en grijs houden hun nuance | Onze aanbevolen drempel voor een kledingkast |
| 95 | Vrijwel daglicht, handig om twee stoffen op elkaar af te stemmen of om te naaien | De beste geïntegreerde leds |
De Europese verordening voor het ecologisch ontwerp van lichtbronnen eist sinds 1 september 2021 voor de meeste lichtbronnen minimaal Ra 80: dat is een wettelijke ondergrens, geen prestatie. Bij Ra 80 kloppen heldere tinten, maar lopen donkere tinten door elkaar. In een kledingkast, waar u een kleur van dichtbij beoordeelt, mikken wij op 90.
Ons advies: dat gemiddelde bevat geen verzadigd rood, dat apart wordt gemeten onder de code R9, en twee lampen die allebei Ra 90 opgeven kunnen rood dus verschillend weergeven. Bij een armatuur met geïntegreerde led is de index een eigenschap van het product en staat hij op de productfiche. Bij een armatuur met een losse lamp hangt hij af van de lamp die u erin draait: onze gids over een led-lamp kiezen laat zien waar die waarde op de verpakking staat.
3000 K of 4000 K: de lichtkleur van een kledingkast
De kleurtemperatuur in kelvin zegt of het licht naar geel of naar blauw neigt. Zij vervangt de kleurweergave niet: licht kan volmaakt neutraal zijn en kleuren toch slecht teruggeven, dus leest u de twee getallen samen.
| Kleurtemperatuur | Effect op kleding | In een kledingkast |
|---|---|---|
| 2700 K | Vergeelt wit, drukt donkerblauw naar zwart toe | Niet geschikt om een outfit te kiezen |
| 3000 K | Warm, en trouw zodra de index Ra 90 haalt | Onze keuze voor een kast die openstaat op de slaapkamer |
| 4000 K | Neutraal wit, scheidt donkere tinten het best | Onze keuze voor een gesloten kast of een aparte kleedkamer |
| 5000 tot 6500 K | Blauwig licht, kantoorsfeer, grauwe teint in de spiegel | Nee |
De regel past in één zin: boven 4000 K ziet u scherp, maar wordt de ruimte kil; rond 3000 K met Ra 90 ziet u even scherp en blijft het thuis. Wat veel mensen overslaan: houd in de hele kast dezelfde kleurtemperatuur aan. Twee verschillende witten naast elkaar maken de vergelijking tussen twee kledingstukken onbetrouwbaar, en op een licht front valt het verschil meteen op.
Hoeveel lumen heeft een kledingkast nodig
De norm voor werkplekverlichting houdt 200 lux aan voor kleedruimten: een niveau om u om te kleden, niet om kleuren te beoordelen. Daarvoor adviseren wij 300 lux.
De methode is die van onze gids hoeveel lumen nodig: te installeren lumen = oppervlakte × gewenste lux × 2, waarbij de factor 2 de verliezen van het armatuur en van de wanden dekt. Bij 300 lux komt u uit op 600 lumen per m².
Een kastruimte met roede van 2 m² vraagt dus ongeveer 1 200 lumen, een inloopkast van 4 m² ongeveer 2 400 lumen en een aparte kleedkamer van 6 m² ongeveer 3 600 lumen. Tel er 20 procent bij als de fronten middeldonker zijn en 40 tot 50 procent als ze donker zijn: een antracietkleurige kast slikt licht. Die lumen verdeelt u over alle lampen samen, ze komen nooit uit één armatuur.
Waar plaatst u het licht: plafond, spiegel en roede
Tweede deel van het probleem: de juiste hoeveelheid licht op de verkeerde plek laat dezelfde hoeken donker.
De plafondlamp blijft de basis, als hij maar langwerpig is
Een ronde plafondlamp midden in een inloopkast verlicht de vloer en laat de planken in de schaduw. Een lichtbalk aan het plafond, 30 tot 40 cm uit de achterwand en dus recht boven de voorkant van de planken, verlicht de kleding van voren. Die lange modellen staan in onze collecties led plafondlamp en led wandlamp.
Verticale wandlampen, voor de spiegel en voor uzelf
Een spot boven een spiegel holt de oogkassen uit en laat uw bovenlijf in de schaduw. Twee verticale lichtlijnen aan weerszijden van het glas verlichten gezicht en kleding van voren, zonder slagschaduw: het principe van een paskamer. Hang ze op ooghoogte gecentreerd, rond 1,60 tot 1,70 m, met ongeveer 70 cm ertussen.
De roede en de planken
Onder een hoge plank verlicht een smalle lichtbalk of een led strip aan de voorzijde, achter een opstaand randje, de roede zonder te verblinden. Aan de voorkant dus, en niet achterin: een strip tegen de achterwand verlicht de wand en niet de kleding. Voor schoenenvakken volstaan kleine spots, op voorwaarde dat u overal dezelfde Ra en dezelfde kleurtemperatuur aanhoudt.
Aansluiting en warmte
Een kledingkast is een droge ruimte: beschermingsgraad IP20 volstaat. Laat een vast armatuur aansluiten volgens de NEN 1010, de norm voor laagspanningsinstallaties, en schakel de lichtgroep eerst spanningsloos in de meterkast. Ons advies: houd enkele centimeters tussen een lamp en het dichtstbijzijnde textiel, en kies led boven halogeen, dat veel warmer wordt.
Kastverlichting zonder stopcontact, draadloos of automatisch
Veel kasten hebben geen lichtpunt. Drie antwoorden, van eenvoudig naar duurzaam.
- Op accu, zonder enige kabel. Oplaadbare lichtbalken en spots, magnetisch of vastgeschroefd, hangt u in tien minuten op. Hun beperkingen zijn de gebruiksduur en, vaak, een kleurweergave-index die nergens vermeld staat: lees de fiche.
- Op een bestaand stopcontact. Een ledstrip of een wandlamp met stekker sluit u zonder hak- en breekwerk aan. Onze gids over lampen zonder stroomaansluiting zet de mogelijke montages op een rij.
- Automatisch. Een bewegingsmelder of een deurcontact schakelt de kast aan bij het openen en vanzelf weer uit.
Hangt er in uw bergkast nog een oud tl-armatuur dat eerst een paar keer knippert, dan zit de storing vaak in een onderdeel van twee euro. Onze gids over het testen van de starter van een tl-lamp helpt kiezen tussen repareren en overstappen op led.
Veelgestelde vragen over kledingkast verlichting
Hoe kan ik verlichting in mijn kledingkast maken?
Zonder hak- en breekwerk zijn er drie wegen: oplaadbare lichtbalken of spots op accu, magnetisch of vastgeschroefd onder de planken; een ledstrip of een wandlamp met stekker op een stopcontact in de buurt; of een vast armatuur dat een installateur volgens de NEN 1010 aansluit. Plak een strip aan de voorkant van de plank, nooit tegen de achterwand.
Welke lichtkleur kiest u voor een kledingkast?
Neutraalwit 4000 K in een gesloten kast of een aparte kleedkamer: die lichtkleur scheidt marineblauw en zwart het best. Warmwit 3000 K als de kast openstaat op de slaapkamer. In beide gevallen telt de kleurweergave-index zwaarder dan de kelvins: ga voor minimaal Ra 90.
Waar moet u op letten bij ledstrips in een kast?
Op de kleurweergave-index, die bij goedkope strips zelden vermeld wordt; op de kleurtemperatuur, die gelijk moet zijn aan die van de andere lampen in de kast; op de lumen per meter in plaats van de watt; en op de plaatsing, aan de voorzijde van de plank achter een opstaand randje, zodat de leds niet recht in het oog schijnen.
Wat zijn de nadelen van ledverlichting in een kast?
Een matige kleurweergave zodra de index op de wettelijke ondergrens van Ra 80 blijft steken, mogelijk geflikker bij goedkope of slecht gedimde modellen, en koel licht boven 4000 K. Een geïntegreerde led vervangt u bovendien niet zoals een lamp: aan het eind van zijn leven gaat het hele armatuur weg.
Is kastverlichting op batterij goed genoeg?
Voor een kast waarin u af en toe iets zoekt wel, en het is de enige oplossing zonder leiding. Voor een inloopkast waarin u zich elke ochtend aankleedt niet: de lichtopbrengst blijft meestal onder de 400 lumen per stuk, de accu moet regelmatig aan de lader en de kleurweergave-index ontbreekt vaak op de fiche.
Hoeveel lumen heeft een inloopkast nodig?
Reken op 600 lumen per vierkante meter, oftewel ongeveer 300 lux op de kleding. Een inloopkast van 4 m² komt daarmee op ongeveer 2 400 lumen, verdeeld over een lichtbalk aan het plafond, de verlichting bij de spiegel en die boven de roede. Bij donkere fronten telt u er 40 tot 50 procent bij.
Bronnen
- CIE 13.3-1995, Method of Measuring and Specifying Colour Rendering Properties of Light Sources (kleurweergave-index, acht testkleuren, R9 apart gemeten). Internationale Commissie voor Verlichtingskunde
- CIE S 017, ILV: International Lighting Vocabulary (metamerie, gecorreleerde kleurtemperatuur). Internationale Commissie voor Verlichtingskunde
- Verordening (EU) 2019/2020 tot vaststelling van eisen inzake ecologisch ontwerp voor lichtbronnen (minimale kleurweergave-index van 80 voor de meeste lichtbronnen, bijlage II, tabel 4, van toepassing sinds 1 september 2021). Europese Unie
- NEN-EN 12464-1, Licht en verlichting, Werkplekverlichting, deel 1: werkplekken binnen (200 lux in kleedruimten). NEN
- NEN 1010, Veiligheidsbepalingen voor laagspanningsinstallaties. NEN
- Ledlampen: lichtkleur in kelvin en lichtopbrengst in lumen. Milieu Centraal
Gerelateerde producten
Plafondlamp ledlichtbalk 90 cm, 3 kleuren
Wandlamp ledlichtbalk 67 cm, 3 kleuren
Wandlamp verticale ledlijn 120 cm, 3 kleuren
Ontdek ook
Sfeerverlichting: drie instellingen die het echt doen, kamer voor kamer
Lampje inbouwspot vervangen: zo haalt u het eruit, ook zonder veerring
Veranda verlichting: de juiste lamp onder glas, zonder zwarte spiegel 's avonds
