Inhoudsopgave
Hoeveel lumen heeft u nodig? Vermenigvuldig de oppervlakte van de kamer met het aantal lux dat bij het gebruik past, en verdubbel de uitkomst voor het licht dat op muren en plafond verloren gaat. Reken op ongeveer 200 lumen per m² in een slaapkamer of gang, 200 tot 300 in de woonkamer en 400 tot 600 in de keuken.
Op geen enkele verpakking staat hoeveel lumen per m² u nodig heeft: dat rekent u zelf uit, met de oppervlakte, de hoeveelheid licht die bij het gebruik past en het deel van het licht dat echt aankomt. Het verschil tussen de twee eenheden leest u in onze gids over lux en lumen, de omrekening naar watt in onze lumen watt tabel. Hier rekenen we het kamer per kamer uit.
Lumen per m²: de rekenregel
Eén lux is één lumen die op één vierkante meter valt. Wie een hele kamer op een bepaald niveau wil verlichten, heeft dus evenveel lumen nodig als het aantal vierkante meters maal dat niveau:
- Nuttige lumen = oppervlakte (m²) × gewenste verlichtingssterkte (lux)
- Te installeren lumen = nuttige lumen × 2, in een kamer met lichte muren en een plafond tot ongeveer 2,60 m
Een slaapkamer van 12 m² die u op 100 lux wilt verlichten, vraagt 12 × 100 = 1.200 nuttige lumen, dus 2.400 lumen aan lampen. Het eerste getal is wat u wilt ontvangen, het tweede wat uw lampen moeten uitstralen.
Waarom keer twee: het licht dat onderweg verloren gaat
Niet al het licht van een lamp komt op de vloer, de tafel of het werkblad terecht. De kap houdt een deel tegen, een ander deel gaat naar plafond en muren, die er maar een deel van terugkaatsen. Lichtontwerpers noemen het aandeel dat het verlichte vlak bereikt de benuttingsfactor. Daar komt de onderhoudsfactor uit de Europese norm NEN-EN 12464-1 bij: lichtbronnen verouderen en stof zet zich op armaturen en muren, dus een nieuwe installatie wordt sterker berekend dan het niveau dat u wilt behouden.
In een kamer met lichte muren gaan wij ervan uit dat ongeveer de helft van de geïnstalleerde lumen nuttig licht wordt. Vandaar de factor 2, die we ook in onze gids over gangverlichting gebruiken: 100 lux in de gang vraagt ongeveer 200 geïnstalleerde lumen per vierkante meter. Het is geen normwaarde, maar een voorzichtige orde van grootte. Een spot die op een tafel gericht is, verliest minder; een opaalglazen bol midden in een donkere kamer verliest meer.
De regel werkt ook omgekeerd. Een woonkamer van 30 m² met een plafondlamp van 1.521 lumen en een schemerlamp van 806 lumen krijgt 2.327 ÷ 2 ÷ 30, dus ongeveer 39 lux: bijna drie keer minder dan de 100 lux die wij aanraden. Dat verklaart waarom zo’n kamer donker aanvoelt.
Hoeveel lumen heeft u nodig per kamer?
Voor woningen bestaat geen norm met een verlichtingssterkte per kamer. De norm voor werkplekken, NEN-EN 12464-1, in België NBN EN 12464-1, geeft wel waarden voor vergelijkbare ruimtes: gangen, trappen, toiletten en badkamers, lezen en schrijven. Wij gebruiken ze als richtwaarden en geven ons eigen advies waar de norm niets zegt over thuis.
| Kamer | Verlichtingssterkte | Te installeren lumen per m² | Waar de waarde vandaan komt |
|---|---|---|---|
| Hal, gang | 100 lux | 200 lm/m² | NEN-EN 12464-1: 100 lux in verkeersruimten |
| Trap | 150 lux | 300 lm/m² | NEN-EN 12464-1: 150 lux op trappen. Zie onze gids over trapverlichting |
| Slaapkamer | 100 lux | 200 lm/m² | Ons advies, met een leeslamp om te lezen |
| Woonkamer | 100 tot 150 lux | 200 tot 300 lm/m² | Ons advies, met een lamp bij de leesstoel |
| Eetkamer | 150 lux, 300 lux op tafel | 300 lm/m² | Ons advies |
| Keuken | 200 tot 300 lux, 500 lux op het werkblad | 400 tot 600 lm/m² | Ons advies; 500 lux is het niveau van de norm voor lezen en schrijven |
| Toilet | 100 tot 200 lux | 200 tot 400 lm/m² | Ons advies: 100 lux als ondergrens, zie onze gids over de wc lamp; NEN-EN 12464-1: 200 lux in toiletten |
| Badkamer | 200 lux, meer bij de spiegel | 400 lm/m² | NEN-EN 12464-1: 200 lux in wasruimten en badkamers |
| Thuiswerkplek | 300 lux, 500 lux op het bureau | 600 lm/m² | NEN-EN 12464-1: 500 lux voor lezen en schrijven. Zie onze gids over kantoorverlichting |
| Garage, werkplaats | 300 lux | 600 lm/m² | Ons advies, 500 lux of meer bij de werkbank |
De lumenkolom geldt voor lichte muren onder een plafond tot ongeveer 2,60 m. De hogere waarden op tafel, op het werkblad of op het bureau haalt u niet door de hele kamer naar 500 lux te brengen, maar met een lichtbron dicht bij die plek. Wie lang leest of schrijft, mikt daar op 300 tot 500 lux; 500 lux is wat de norm op kantoor vraagt.
Corrigeren voor plafondhoogte, muurkleur en leeftijd
De factor 2 hoort bij een gewone kamer. In drie situaties heeft u meer lumen nodig. Dit zijn de correcties die wij toepassen, met elkaar te vermenigvuldigen:
| Situatie | Correctie op de te installeren lumen |
|---|---|
| Plafond van 2,70 tot 3 m | +15% |
| Plafond hoger dan 3 m | +30%, of de lichtbronnen lager hangen |
| Muren in een middentint (donker beige, saliegroen, middengrijs, licht hout) | +20% |
| Donkere muren (petrol, antraciet, donker hout) | +40 tot 50% |
| Lezen of fijn werk na uw zestigste | twee keer zoveel lux op de leesplek |
De plafondhoogte
Hoe hoger de plafondlamp hangt, hoe meer het licht zich spreidt en onderweg de muren raakt, vooral in een kleine, hoge kamer. Maak een plafondlamp op 3,20 m dus niet sterker, maar hang de lichtbron lager: een hanglamp op 2 m boven de vloer, boven de tafel of de bank, haalt weer het rendement van een gewone kamer.
De kleur van muren en plafond
Een witte muur kaatst het meeste licht terug, een donkere muur slokt het grootste deel op. Voor werkplekken raadt NEN-EN 12464-1 muren aan die 50 tot 80% van het licht terugkaatsen, een plafond van 70 tot 90% en een vloer van 20 tot 40%. Witte of lichte linnenkleurige verf valt daarbinnen; petrol, diepgroen of een donkere houten vloer zitten er ver onder. Een donker plafond kaatst bovendien weinig terug van lampen die naar boven stralen.
Gebruik en leeftijd
Volgens licht.de, het Duitse voorlichtingsbureau voor verlichting, heeft iemand van 60 twee keer zoveel licht nodig als iemand van 20 om even scherp te lezen. Ons advies: verdubbel niet de lumen van de hele kamer, maar die van de leesplek of het werkblad, met een verstelbare lichtbron dicht bij de bladzijde. Dient een kamer om te werken en om te ontspannen? Reken met het hoogste niveau en plaats een dimmer die geschikt is voor led.
Rekenvoorbeelden: woonkamer van 25 m², slaapkamer van 12 m², keuken van 10 m²
Drie gangbare kamers met lichte muren en een plafond van 2,60 m. We ronden af op de lichtstroom van gangbare ledlampen: 470 lumen (evenveel als een oude gloeilamp van 40 W), 806 lumen (60 W) en 1.521 lumen (100 W).
Hoeveel lumen voor een woonkamer van 25 m²? Ongeveer 5.000
Basisverlichting op 100 lux: 25 × 100 = 2.500 nuttige lumen, dus 5.000 lumen aan lampen, of 200 lumen per m². Een woonkamer waar u leest en mensen ontvangt, verlicht op 150 lux, vraagt er 7.500.
Een voorbeeld dat samen 5.087 lumen geeft. Aan het plafond een hanglamp boven de salontafel met een ledlamp van 1.521 lumen, en een plafondlamp met drie spots van 450 lumen (1.350 lumen), gericht op de bank en de boekenkast. Als taakverlichting een staande leeslamp van 806 lumen en een tafellamp van 470 lumen. Als sfeerverlichting twee wandlampen van 470 lumen, samen 940 lumen.
Met saliegroene muren en een plafond van 2,80 m vraagt dezelfde woonkamer 5.000 × 1,15 × 1,20 = 6.900 lumen. Ledlampen in energieklasse E geven 110 tot 135 lumen per watt: 5.000 lumen verbruiken dan samen 37 tot 45 W, ofwel 1,5 tot 1,8 W per m². Meer ideeën voor deze kamer vindt u in onze gids over verlichting woonkamer.
Slaapkamer van 12 m²: ongeveer 2.400 lumen
Op 100 lux: 12 × 100 = 1.200 nuttige lumen, dus 2.400 lumen aan lampen. Een plafondlamp met een ledlamp van 1.521 lumen en twee leeslampjes van 470 lumen bij het bed geven samen 2.461 lumen. De plafondlamp dient om op te ruimen en het bed op te maken; ’s avonds zijn de leeslampjes genoeg. Een verstelbare leeslamp brengt de 300 tot 500 lux die u nodig heeft om lang te lezen direct op de bladzijde, zonder de hele slaapkamer lichter te maken.
Hoeveel lumen in een keuken van 10 m²? Ongeveer 5.500, waarvan 1.300 op het werkblad
De keuken rekent u in twee delen uit. Basisverlichting op 200 lux: 10 × 200 = 2.000 nuttige lumen, dus 4.000 lumen aan het plafond. Het werkblad is 3 m lang en 60 cm diep, samen 1,8 m²; op 500 lux vraagt dat 900 nuttige lumen. Een ledstrip onder de bovenkastjes, dicht bij het blad, verliest minder licht dan een plafondlamp. Wij rekenen met ongeveer 30% verlies: 900 ÷ 0,7, afgerond 1.300 lumen.
Voorbeeld: twee plafondlampen met drie spots van 450 lumen (2.700 lumen), een hanglamp van 1.521 lumen boven de tafel en 1.300 lumen onder de kastjes, samen 5.521 lumen. Waar u elke lichtbron plaatst, leest u in onze gids over keukenverlichting.
De lumen verdelen over plafondlamp, hanglamp en extra lampen
Het totaal hoort bijna nooit uit één armatuur te komen. Eén plafondlamp van 5.000 lumen verlicht de kamer wel, maar maakt alles vlak, verblindt als u omhoogkijkt en laat ’s avonds geen nuance over. Lichtontwerpers werken met drie lagen licht, en wij raden deze verdeling aan:
- Basisverlichting, 50 tot 60% van de lumen: plafondlamp, spots of hanglamp, om te lopen, op te ruimen en schoon te maken.
- Taakverlichting, 25 tot 30%: leeslamp, bureaulamp, verlichting onder de kastjes. Die brengt 300 tot 500 lux op één plek, dicht bij wat u doet.
- Sfeerverlichting, 15 tot 20%: wandlampen, lage lampen, indirecte ledstrips. Die verwarmt de muren en maakt de zachte schaduwzones die een kamer gezellig maken.
- Tel de lichtstroom op: een armatuur met drie ledlampen van 450 lumen geeft 1.350 lumen.
- Geef elke laag een eigen schakelaar, zodat u de taakverlichting aan kunt doen zonder de basisverlichting.
- Houd één lichtkleur per kamer aan, rond 2700 K in woonkamer en slaapkamer, 3000 K in de keuken. Volgens Milieu Centraal zijn ledlampen in de winkel standaard 2700 K.
- Met spots in het plafond deelt u de lumen van de basisverlichting door de lichtstroom van één spot: 2.400 lumen zijn zes spots van 400 lumen.
Hoeveel lumen is veel licht? Van 200 tot 5.000 lumen
Andersom gerekend: hoeveel vierkante meter verlicht een bepaald aantal lumen? Deel door 2 en daarna door het gewenste aantal lux.
| Lumen | Op 100 lux (slaapkamer, woonkamer, gang) | Op 200 lux (keuken, badkamer) | Op 500 lux (bureau, werkblad) |
|---|---|---|---|
| 200 lm | 1 m² | 0,5 m² | 0,2 m² |
| 806 lm | 4 m² | 2 m² | 0,8 m² |
| 1.000 lm | 5 m² | 2,5 m² | 1 m² |
| 2.000 lm | 10 m² | 5 m² | 2 m² |
| 4.000 lm | 20 m² | 10 m² | 4 m² |
| 5.000 lm | 25 m² | 12,5 m² | 5 m² |
Voor één lamp is 1.000 lumen dus veel licht, bijna evenveel als een oude gloeilamp van 75 W; voor een kamer is het weinig. 200 lumen past bij een nachtlampje of een sfeerlamp, niet bij een plafondlamp.
Veelgestelde vragen over hoeveel lumen u nodig heeft
Hoeveel lumen heeft u nodig per m²?
Ongeveer 200 lumen per m² in een slaapkamer, gang of woonkamer op 100 lux, 300 op een trap of in een eetkamer en 400 tot 600 in de keuken, de badkamer of de werkkamer: de gewenste lux maal 2.
Hoe berekent u het aantal lumen dat u nodig heeft?
Vermenigvuldig de oppervlakte met het gewenste aantal lux en verdubbel de uitkomst. Een slaapkamer van 12 m² op 100 lux: 12 × 100 × 2 = 2.400 lumen. Met een hoog plafond of donkere muren telt u daar 15 tot 50% bij.
Is 1000 lumen veel licht?
Voor één lamp wel, bijna evenveel als een oude gloeilamp van 75 W. Voor een kamer is het weinig: 1.000 lumen geeft 100 lux op 5 m², genoeg voor een toilet of een klein halletje, niet voor een slaapkamer van 12 m².
Is 5000 lumen veel verlichting?
Voor een woonkamer van 25 m² is 5.000 lumen precies genoeg voor 100 lux, verdeeld over meerdere lampen. Uit één enkele lamp is het te fel voor thuis.
Hoeveel lumen voor een woonkamer van 20 m²?
Op 100 lux ongeveer 4.000 lumen, op 150 lux 6.000 lumen: vijf tot acht ledlampen van 806 lumen, verdeeld over basisverlichting, leeslampen en sfeerlampen.
Hoeveel lumen voor een badkamer?
NEN-EN 12464-1 noemt 200 lux voor badkamers: voor 6 m² is dat 2.400 lumen aan lampen. Wij raden aan tot 3.600 lumen te gaan, met een goed deel bij de spiegel, zodat het gezicht van voren verlicht wordt.
Bronnen
- NEN-EN 12464-1, Licht en verlichting, verlichting van werkplekken, deel 1: werkplekken binnen (gemiddelde verlichtingssterkte: verkeersruimten 100 lux, trappen 150 lux, toiletten, wasruimten en badkamers 200 lux, lezen en schrijven 500 lux; onderhoudsfactor; reflectiefactoren van plafond, muren en vloer). NEN
- Keuzehulp: zo vind je de juiste ledlamp (lumen als maat voor de hoeveelheid licht, ledlampen in de winkel standaard 2700 K). Milieu Centraal
- Wohnzimmer, Lichtanwendungen Wohnen (lichtbehoefte van iemand van 60 vergeleken met iemand van 20). licht.de
- Verordening (EU) nr. 1194/2012, ecologisch ontwerp van gerichte lampen en ledlampen (gelijkwaardigheid van 470, 806, 1.055 en 1.521 lumen met gloeilampen van 40, 60, 75 en 100 W). Europese Unie
- Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/2015, energie-etikettering van lichtbronnen (klasse E: 110 tot 135 lumen per watt). Europese Unie
Gerelateerde producten
Hanglamp beige stof, tijdloos design
Moderne houten plafondlamp met 3 verstelbare spots
Verstelbare messing wandlamp
Ontdek ook
Sfeerverlichting: drie instellingen die het echt doen, kamer voor kamer
Lampje inbouwspot vervangen: zo haalt u het eruit, ook zonder veerring
Veranda verlichting: de juiste lamp onder glas, zonder zwarte spiegel 's avonds
